Trong văn hóa Việt Nam, bên cạnh lễ tiễn Táo quân về trời vào ngày 23 tháng Chạp, còn một nghi thức quan trọng không kém là cúng rước Táo quân trở lại vào đêm 30 Tết (lễ Giao thừa).
Dưới đây là hướng dẫn chi tiết để bạn chuẩn bị một buổi lễ ấm cúng và đúng ý nghĩa:
1. Ý nghĩa của lễ rước Táo quân
Sau khi lên Thiên đình để báo cáo công việc của gia chủ trong suốt một năm, vào đêm Giao thừa, các vị thần Bếp (thường gồm 2 ông 1 bà) sẽ trở về để tiếp tục trông nom gian bếp và giữ lửa hạnh phúc cho gia đình trong năm mới. Việc rước Táo quân gắn liền với lễ cúng Giao thừa, đánh dấu thời điểm chuyển giao cũ – mới.
2. Chuẩn bị lễ vật
Lễ vật rước Táo quân thường được gộp chung hoặc bày cạnh mâm cúng Giao thừa trong bếp. Bạn cần chuẩn bị:
• Hương, hoa, đèn/nến: Để dẫn đường và tạo sự ấm cúng.
• Mâm ngũ quả: Tượng trưng cho sự sung túc.
• Trà, rượu, nước: Mỗi thứ 3 chén.
• Mâm cỗ mặn hoặc chay: Thường bao gồm bánh chưng, xôi gấc, giò chả, gà luộc… (Tùy theo điều kiện và phong tục từng vùng miền).
• Bộ đồ thế (mã): Gồm 3 bộ quần áo, mũ mã cho Táo quân (nếu chưa cúng vào ngày 23). Tuy nhiên, thông thường vào đêm 30, người ta chủ yếu tập trung vào lễ thực và lòng thành.
3. Thời điểm hành lễ
Nghi lễ thường được thực hiện vào giờ Chính Tý (0 giờ đêm 30). Đây là lúc trời đất giao hòa, các vị thần cũ bàn giao công việc cho các vị thần mới.
4. Các bước thực hiện
Dọn dẹp bếp núc: Trước khi cúng, hãy đảm bảo gian bếp sạch sẽ, gọn gàng. Đây là cách thể hiện sự tôn trọng cao nhất với các vị thần.
Bày lễ: Đặt mâm cúng ở vị trí trang trọng trong bếp hoặc bàn thờ Táo quân riêng.
Thắp hương và khấn nguyện: Gia chủ ăn mặc chỉnh tề, thắp 3 nén hương, vái 3 vái và đọc văn khấn.
5. Một số lưu ý quan trọng
• Không cần quá cầu kỳ: Quan trọng nhất vẫn là sự sạch sẽ của bếp núc và lòng thành tâm của gia chủ.
• Sau khi cúng: Nên để một ngọn đèn nhỏ hoặc nến trong bếp suốt đêm 30 để tạo không khí ấm áp, mời gọi tài lộc.
VĂN KHẤN RƯỚC TÁO QUÂN
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
• Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
• Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
• Con kính lạy Ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị Đại vương.
• Con kính lạy các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần.
• Con kính lạy các vị Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
• Con kính lạy các cụ Tổ tiên nội ngoại tông thân.
Hôm nay là phút giao thừa giữa năm cũ Ất Tỵ và năm mới Bính Ngọ 2026
Tín chủ con là: …………………………………………
Ngụ tại: …………………………………………………..
Phút giao thừa vừa tới, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán. Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dường Phật Thánh, dâng hiến Tôn thần, đốt nén tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản gia Thần linh Thổ địa, Ngài Bản gia Táo quân, cùng liệt vị Tôn thần cai quản trong xứ này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho gia đình chúng con một năm mới: Sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, gia đình hòa thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, cúi lạy 3 lần)